WMO’dan Kritik Uyarı: Orman Yangınları Ve Sıcak Hava Dalgaları Hava Kalitesini Tehdit Ediyor

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), iklim değişikliğiyle birlikte etkisini artıran orman yangınları ve sıcak hava dalgalarının hava kirliliğiyle mücadeleyi zorlaştırdığı uyarısında bulundu. Örgütün yayımladığı yeni raporda, artan kirliliğin insan sağlığı ve ekosistemler üzerindeki riskleri büyüttüğü belirtildi.

Hava Kalitesi Ve İklim Birlikte Ele Alınmalı

WMO’nun hava kalitesi ile iklim arasındaki ilişkiyi incelediği raporda, hava kirliliğiyle mücadele politikalarının iklim politikalarından ayrı değerlendirilemeyeceği vurgulandı.

Raporda, ince partikül madde ve yer seviyesindeki ozonun yanı sıra siyah karbon ve mikroplastikler gibi aerosollerin atmosferde daha kapsamlı şekilde izlenmesi gerektiğine dikkat çekildi.

Uzmanlara göre hava kalitesi ve iklim konusunda koordineli politikaların uygulanması, hem insan sağlığının hem de doğal yaşamın korunması açısından önem taşıyor.

PM2.5 Sağlık Açısından Büyük Risk Taşıyor

Raporda özellikle PM2.5 olarak adlandırılan ince partikül maddelere dikkat çekildi. Akciğerlerin derinliklerine ve kan dolaşımına kadar ulaşabilen bu parçacıkların insan sağlığı açısından ciddi risk oluşturduğu belirtildi.

PM2.5 kirliliğinin sanayi faaliyetleri, tarım, konutların ısıtılması ve ulaşım gibi insan kaynaklı faaliyetlerin yanı sıra orman yangınları ve toz fırtınaları nedeniyle de ortaya çıkabildiği aktarıldı.

Bazı Bölgelerde Kirlilik Ortalamanın Üzerine Çıktı

WMO verilerine göre 2025 yılında Kanada’nın kuzeyi, Rusya’nın bazı bölgeleri ve Batı-Orta Afrika’da PM2.5 yoğunlukları, artan orman yangınlarının etkisiyle uzun vadeli ortalamaların üzerinde seyretti.

Çin’de ise insan faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonların azalmasına paralel olarak PM2.5 seviyelerinin uzun vadeli ortalamanın altında kalmaya devam ettiği belirtildi.

Hindistan’da ise biyokütle yakımı ve diğer kirlilik kaynakları nedeniyle PM2.5 seviyelerinin yüksek seyretmeyi sürdürdüğü ifade edildi.

Aşırı Orman Yangınları Daha Fazla Duman Üretiyor

Raporda, son yıllarda aşırı orman yangınlarının daha sık görülmesinin önemli bir sağlık sorununa dönüştüğü belirtildi.

Yangınlardan yayılan yoğun dumanın yüksek toksisite taşıdığı ve insan sağlığı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabildiği vurgulandı. Avrupa ve Kuzey Amerika’da sanayi ve ulaşım kaynaklı PM2.5 emisyonlarının azaltılmasına rağmen orman yangınlarından kaynaklanan PM2.5 maruziyetinin arttığı kaydedildi.

Raporda yer verilen bir araştırmaya göre, aşırı yangınlardan kaynaklanan dumanın küresel ölçekte 1990’lardan bu yana yaklaşık üç kat arttığı ve 2010-2018 döneminde yılda yaklaşık 100 bin ek ölümle bağlantılı olabileceği belirtildi.

Sıcak Hava Dalgaları Ozon Kirliliğini Artırıyor

WMO raporunda yer seviyesindeki ozon kirliliğinin de giderek büyüyen bir tehdit haline geldiği ifade edildi.

Sıcak hava dalgalarının ozon oluşumunu ve buna bağlı maruziyeti artırabildiği, bunun da insan sağlığının yanı sıra tarım ve ekosistemler üzerinde olumsuz sonuçlar oluşturabildiği belirtildi.

Ozona uzun süre maruz kalmanın özellikle solunum sistemi hastalıkları üzerinden erken ölüm riskini artırabildiği kaydedildi.

Gelecekte Sağlık Riskleri Artabilir

WMO, aşırı yangınların etkili olduğu hava koşullarının gelecekte daha sık yaşanabileceğine dikkat çekti. Bu durumun hava kalitesi standartlarını ve Dünya Sağlık Örgütü’nün hava kalitesi yönergelerine uyumu daha da zorlaştırabileceği değerlendirildi.

Raporda, ozon kirliliğine bağlı maruziyetin artmasının on binlerce ek erken ölüme yol açabilecek potansiyel taşıdığı ve gelecekte bu konudaki sağlık risklerinin daha da ağırlaşmasının beklendiği belirtildi.