Petrol Fiyatlarındaki Keskin Artış
Uluslararası petrol piyasalarında referans olarak kullanılan Brent ham petrolün varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolar seviyesindeyken, 2 Nisan itibarıyla 109,24 dolara kadar yükseldi.
Bu durum, yüzde 50,7 oranında bir artış anlamına gelmektedir. Benzer bir şekilde, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı aynı zaman diliminde 67,02 dolardan 111,54 dolara çıkarak yüzde 66,4 oranında bir artış göstermiştir.
Jeopolitik Gerilimler ve Piyasalara Etkisi
Fiyatlardaki bu ani yükseliş, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerde yaşanan sorunlar ve artan jeopolitik gerilimlerden kaynaklanmaktadır. İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerilim, Hürmüz Boğazı çevresinde deniz güvenliği sorunlarını derinleştirirken, çatışmaların 5. haftasına girmesi piyasalardaki belirsizliği artırmaktadır.
NATO müttefiklerinden beklenen desteklerin yetersizliği, çatışmalar sonrasında bu ittifakın yeniden gözden geçirilebileceğini ortaya koymaktadır.
Uluslararası Tepkiler ve Gelişmeler
ABD Başkanı Donald Trump, 1 Nisan’da yaptığı açıklamada, İran’ın yeni rejim liderinin ateşkes talep ettiğini, ancak Hürmüz Boğazı açıldıktan sonra bu talebi değerlendireceklerini ifade etti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Trump’ın açıklamalarını gerçek dışı olarak nitelendirirken; Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, “Hürmüz Boğazı asla açılmayacak, müzakere yok ve olmayacak” ifadesini kullandı. Ayrıca, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran'daki olayların petrol ve doğal gaz sevkiyatlarını etkilediğini, Rusya'nın güvenli enerji yolları sunabileceğini belirtti.
Piyasalardaki Dalgalanmalar
Saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrol fiyatı yüzde 7,3 artarak 77,74 dolara yükseldi. Fiyatlar hızla tırmanmaya devam etti: 9 Mart’ta Brent 119,5 dolara kadar çıkarak 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyeyi gördü. 13 Mart’ta 103,14 dolar, 20 Mart’ta 106,41 dolar, 27 Mart’ta 112,57 dolar ve 2 Nisan’da 109,24 dolara ulaştı.
WTI fiyatları da benzer bir artış gösterdi:
- 1. hafta sonu: 90,90 dolar
- 2. hafta sonu: 96,84 dolar
- 3. hafta sonu: 98,32 dolar
- 4. hafta sonu: 99,64 dolar
- 5. hafta sonu: 111,54 dolar
İran'ın misillemeleri, sigorta poliçelerinin askıya alınması, tanker şirketlerinin geçişleri durdurması ve bazı üreticilerin üretim kısıntısına gitmesi arz endişelerini daha da artırmıştır.
Doğal Gaz Pazarındaki Etkiler
Petrol sahaları ve LNG terminallerindeki hasarlar ile boğazdaki kesintiler, doğal gaz piyasasını da olumsuz etkilemiştir. Katar’ın Ras Laffan tesislerinde “mücbir sebep” ilan edilerek üretimin durdurulması, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini tehdit etmektedir.
27 Şubat’ta doğal gazın fiyatı 31,51 Euro/megavatsaat iken, 2 Mart’ta yüzde 37,2 artışla 43,23 Euro’ya, 13 Mart’ta 49,69 Euro’ya, 19 Mart’ta 61,81 Euro’ya (saldırılar sonrası en yüksek seviye) ve 2 Nisan’da 50,04 Euro’ya yükselmiştir.
Elektrik Üretiminde Kömür Kullanımındaki Artış
Savaşın başlamasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’ndan ilk LNG tankeri geçişi 2 Nisan’da gerçekleşmiştir. Panama bayraklı SOHAR LNG tankeri, BAE’deki Fateh Petrol Sahası’ndan Umman Körfezi’ndeki Kalhat terminaline doğru yola çıkmıştır.
Doğal gazdaki arz sorunları nedeniyle elektrik üretiminde kömüre yönelim artmıştır. Asya referanslı Newcastle kömür kontratı:
- 27 Şubat: 118,5 dolar/ton
- 2 Mart: 128,7 dolar (%8,6 artış)
- 20 Mart: 146,5 dolar (en yüksek seviye)
- 2 Nisan: 137,9 dolar
Kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyeye göre yüzde 16,4 oranında artış göstermiştir.
