Ukrayna'ya 90 Milyar Euro Kredi Paketi Hazırlıkları Devam Ediyor
Avrupa Komisyonu, Macaristan'ın vetosunu kaldırmasının ardından Ukrayna'ya yönelik 90 milyar euroluk kredi paketinin ilk ödemeleri için teknik ve hukuki hazırlıkları sürdürmektedir.
Brüksel, bu girişimlerle savaşın etkileriyle zor durumda kalan Ukrayna bütçesini büyük kesintilerden korumayı amaçlıyor. Ancak AB yetkilileri, Macaristan ile yaşanan sorunların yalnızca 12 Nisan'da gerçekleştirilecek seçimlerin ardından çözülebileceğini kabul ediyor.
Macaristan'ın Veto Nedeni
Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, Ukrayna ile Druzhba petrol boru hattı üzerinden yaşanan ve kredi paketiyle doğrudan alakası bulunmayan bir anlaşmazlık nedeniyle mali yardımı engellemektedir.
Kiev yönetimi, bir Rus İHA saldırısı sonrası altyapısının ciddi şekilde hasar gördüğünü ve onarıma ihtiyaç duyduğunu savunurken, Budapeşte, hattın 12 Nisan'daki seçimleri etkilemek amacıyla bilerek kapatıldığını ileri sürüyor.
Brüksel'deki yetkililer, Ukrayna karşıtlığının seçim kampanyasının merkezine yerleşmiş olan Orbán'ın vetosunun en azından seçimlerin ardından devam edeceğini öngörüyor.
Mevcut anketler, Orbán'ın genç rakibi Péter Magyar'a karşı önemli bir farkla geride olduğunu göstermektedir.
Finansal Destek ve Planlar
Bu süreçte Komisyon, kriz çözüldüğünde 90 milyar euroluk kredinin ilk ödemelerini başlatabilmek için gerekli tüm mekanizmaları hazırlamaya çalışıyor.
Çarşamba günü yardım programının temelini oluşturan dört belgeden ilki yayımlanmışken, diğer üç belgenin de önümüzdeki günlerde tamamlanması bekleniyor.
Bu program çerçevesinde 45 milyar euro ayrılacak. Bu miktarın 16,7 milyar eurosu mali destek, 28,3 milyar eurosu ise askeri destek için kullanılacaktır.
Önemli bir detay olarak, Ukrayna'nın dünya genelinden düşük maliyetli parçalar alabilmesi için İHA harcamaları "Avrupa Malı" (Made in Europe) kriterinden muaf tutulacaktır. Kalan 45 milyar euro ise 2027 yılı için ayrılması planlanmaktadır.
Orbán'ın Açıklamaları ve Seçim Senaryoları
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Ukrayna'ya 90 milyar euroluk krediyi ulaştıracağız. Cesur Ukrayna halkının ve onların özgürlük mücadelesinin tam ve kararlı bir şekilde arkasındayız," şeklinde açıklamada bulundu.
Macaristan, Slovakya ve Çekya, krediden muafiyet aldıkları için oylama sürecine dahil edilmeyecek. Bu durumun kurum içi onay sürecini kolaylaştırması bekleniyor, ancak asıl engel, AB'nin ortak bütçesinde yapılacak ve oybirliği gerektiren düzenlemede yatmaktadır. Macaristan, oybirliği kuralının geçerli olduğu bu noktada veto yetkisini kullanmaktadır.
AB yetkilileri, 12 Nisan seçimlerinden sonraki gün için çeşitli senaryoları masada tutuyor. Muhalif lider Magyar'ın zaferi durumunda vetonun hızla kalkacağı umulurken, Orbán'ın kazanması halinde tutumunu daha da sertleştirebileceğinden endişe ediliyor.
Orbán, bu ayın başlarında yaptığı bir açıklamada, "Petrol yoksa para da yok," diyerek boru hattı açılana kadar yardımı durduracağını net bir şekilde ifade etmişti.
Ukrayna İçin Tehlike Çanları
Vetonun kaldırılması durumunda, Komisyon'un elinde hazır likidite bulunduğu için ilk ödemenin birkaç gün içinde yapılabileceği ifade ediliyor. Ancak vetonun devam etmesi halinde Ukrayna için ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.
Mevcut harcama düzeylerine göre, Ukrayna'nın dış yardımları mayıs ortasına kadar tükenebilir. Bu durum, kamu hizmetlerinde ciddi kesintilere ve yerli silah üretiminin aksamalarına yol açabilir.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, siyasi tıkanıklığın ülkeyi kışa hazırlama planlarını geciktirdiğini belirterek Orbán'ı sert bir dille eleştirdi.
Zelenskiy, isim vermeden, "Avrupa'da bir kişi, sırf Moskova'yı memnun etmek için tüm Avrupa'ya karşı duruyor. Bu, Moskova ile yapılan bir anlaşmadan başka bir şey değildir," ifadelerini kullandı.
Öte yandan, AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Kiev'de Zelenskiy ile yaptığı görüşmede, vetonun aşılmaması halinde dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılmasına yönelik tartışmalı önerinin yeniden gündeme gelebileceğini ima etti.
Ancak bu seçenek, beraberinde getirdiği yasal ve finansal riskler nedeniyle hâlâ belirsizlik taşımaktadır.
