Çevremizde birçok insan, zihinsel yeteneklerinin zaman zaman düştüğünü hissediyor. Bu durumun giderek daha yaygın bir hal aldığı gözlemleniyor. Düşüncelerin yavaşlaması, odaklanma zorluğu ve zihinsel netlikte azalma, sıkça geçici yorgunluk olarak değerlendiriliyor. Ancak Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Beyin sisi” olarak adlandırılan bu durumun yalnızca bir hastalık olmadığını, beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzıyla doğrudan bağlantılı bir sinyal olduğunu vurguluyor. Günümüzdeki bilimsel araştırmalar, özellikle beslenme içeriğinin bilişsel işlevler üzerindeki doğrudan ve ölçülebilir etkilerini ortaya koyuyor.
Beslenme ve Zihinsel Performans
Yüksek derecede işlenmiş gıdaların, rafine karbonhidratlar, eklenmiş şekerler, trans yağlar ve yüksek omega-6 içeriği ile sistemik iltihaplanmayı artırabileceğini belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Bu durum, insülin sinyal yollarını etkileyerek beyin dokusunda iltihaplanma tepkilerini tetikleyebilir. Araştırmalar, bu tür beslenme biçimlerinin dikkat, hafıza ve yürütücü işlevlerde bozulma ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Yüksek sodyum, nitrat ve koruyucu maddeler içeren gıdaların, epidemiyolojik çalışmalarda bilişsel bozulma ve demans riski ile bağlantılı olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca, bu besinlerin neden olduğu kan şekeri dalgalanmaları, beynin temel enerji kaynağı olan glikozun düzensiz kullanılmasına yol açabilir. Bu da zihinsel yorgunluk ve konsantrasyon kaybıyla sonuçlanabilir” şeklinde açıklıyor.
Mikro Besinlerin Önemi
Beyin dokusunun yüksek metabolik aktiviteye sahip olduğuna dikkat çeken Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Beyin, düzenli olarak belirli mikro besinlere ihtiyaç duyar. Özellikle B12 vitamini, folat, D vitamini, demir, magnezyum ve omega-3 yağ asitlerinin eksikliği, bilişsel performans düşüklüğü, dikkat dağınıklığı ve zihinsel bulanıklık ile ilişkilendirilmektedir. Omega-3 yağ asitleri, beyin hücrelerinin sağlıklı yapısını korumaya destek olurken, aynı zamanda beyindeki iltihaplanmayı azaltarak düşüncelerin daha net olmasına yardımcı olabilir. Bu etki, beyin sisi olarak tanımlanan unutkanlık, dalgınlık ve odaklanma sorunlarının hafiflemesine katkıda bulunabilir” ifadelerini kullanıyor.
Oksidatif Stres ve Beyin Sağlığı
Oksidatif stresin bilişsel işlevlerin bozulmasında önemli bir rol oynadığını belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Yüksek antioksidan kapasitesine sahip gıdalar, serbest radikallerin neden olduğu hasarı azaltarak beyin hücrelerini korumaktadır. Özellikle koyu yeşil yapraklı sebzeler, kırmızı-mor meyveler, turunçgiller ve zeytinyağı bu açıdan öne çıkmaktadır. Ispanak ve diğer koyu yeşil yapraklı sebzelerde bulunan lutein ile ilgili klinik çalışmalar, hafıza ve öğrenme gibi bilişsel alanlarda iyileştirici etkileri ortaya koymuştur. Ayrıca sıvı alımı, beyin sağlığı için göz ardı edilmemesi gereken bir unsurdur. Hafif bir su kaybı bile dikkat, tepki süresi ve zihinsel performansı olumsuz etkileyebilir” diye ekliyor.
Beyin sisinin sıkça geçici bir durum olarak algılandığını ancak arka planda beslenme ile ilgili sorunların gözden kaçırıldığını belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Yüksek oranda işlenmiş gıdalar, düzensiz kan şekeri, mikro besin eksiklikleri ve yetersiz sıvı alımı bu durumu tetikleyebilir. Buna karşın, antiinflamatuvar ve antioksidan özellikleri yüksek dengeli bir beslenme modeli, bilişsel fonksiyonları desteklemeye yardımcı olur. Beslenme düzeninin beyin sağlığı üzerindeki etkisi, yalnızca uzun vadede değil, aynı zamanda günlük zihinsel performans üzerinde de belirleyici bir rol oynamaktadır” uyarısında bulunuyor.
