TÜİK'ten Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Güncellemesi
TÜİK'in resmi web sayfasında yayımlanan bilgilere göre, kurum her sene fiyatların derlendiği yerleşim alanları ve iş yerleri ile sepet içindeki ürünlerin ağırlıkları ve tanımlarını güncellemektedir.
Bu çerçevede, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), toplumun tüketim alışkanlıklarını mümkün olduğunca gerçekçi bir biçimde yansıtan mal ve hizmet sepeti üzerinden hesaplanmaktadır.
Piyasalarda bulunan tüm mal ve hizmet fiyatlarının takip edilmesinin zorluğu nedeniyle, hane halklarının harcamalarında önemli bir yeri olan mal ve hizmetler göz önünde bulundurularak bir sepet oluşturulmaktadır. Bu sepet, tüketicilerin günlük yaşamlarında sıkça tercih ettikleri ürün ve hizmetleri kapsamaktadır.
Yeni Baz Yılı ve Sınıflama Değişiklikleri
Gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda "2025" yılı, TÜFE için yeni baz yılı (temel yıl) olarak belirlenmiştir. Baz yılı, fiyat endekslerinin "100" olarak kabul edildiği yıl olarak tanımlanmaktadır.
Baz yılının yenilenmesi, endeksin daha anlaşılır bir şekilde yorumlanmasını sağlarken, uluslararası karşılaştırmaların kolaylaşmasına ve endeks seviyelerinin aşırı artışını engellemeye yardımcı olmaktadır.
Baz yılındaki değişim ile birlikte, TÜFE'de mevcut sınıflama yapısı yerine, güncel tüketim alışkanlıklarını daha iyi yansıtan "Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması COICOP-2018" sistemine geçiş yapılmıştır.
Yeni baz yılı, sınıflama ve ağırlık yapısı ile üretilen ilk veriler, ocak ayı TÜFE raporuyla kamuoyuna sunulmuştur.
Veri Derleme Yöntemleri ve Güncel İstatistikler
Bu işlem, endeksin tamamen yeniden hesaplanmasını değil, yalnızca mevcut verilerin yeni sınıflama yapısına uygun bir şekilde düzenlenmesini ifade etmektedir.
Bu nedenle, ana enflasyon göstergelerinde bir değişiklik olmayacak, yalnızca bazı alt endekslerde sınıflama farklılıklarından kaynaklanan değişimler gözlemlenebilir.
TÜFE hesaplamaları için bu yıl, 81 il ve 239 ilçe bazında, 39 bin 70 iş yeri ve 5 bin 246 konuttan (kira) 428 madde ve 972 madde çeşidi için her ay yaklaşık 636 bin 640 fiyat derlenecektir.
Her yıl Aralık ayında yapılan güncellemelerde, hanehalklarının tüketim harcamalarında ağırlığı artan mal ve hizmetler endeks sepetine dâhil edilirken, ağırlığı azalan ürünler sepetten çıkarılmaktadır.
Bu nedenle, TÜFE sepetinde yer alan ürünlerin sayısı her yıl değişim göstermektedir. TÜFE tüketim sepeti ve ağırlıkları ise yıl içinde sabit kalmaktadır.
Yeni Ürünler ve Çıkarılan Maddeler
Bu yıl TÜFE ağırlıklarının belirlenmesinde kullanılan temel veri kaynağının değişmesi ve yeni sınıflamaya geçilmesi nedeniyle, madde sepetine yeni eklenen ve çıkarılan madde sayısının önceki yıllara göre daha fazla olduğu gözlemlenmiştir.
Yapılan güncellemeye göre, sepete simit (fırın, market ve benzeri yerlerde satılan), yöresel peynirler, hazır pizzalar, hazır börekler, okul forması, bebek elbisesi, termos ve otomobil ekspertiz ücreti gibi 38 madde eklenmiştir.
Diğer yandan, kakao, ekmek hamuru (yufka), kravat, gazeteler ve tıraş malzemeleri gibi 30 ürün ise sepetten çıkarılmıştır.
Ayrıca, hanehalklarının madde çeşidi düzeyinde değişen güncel tüketim tercihleri de TÜFE sepetine yansıtılmakta ve her yıl olduğu gibi pek çok madde altına yeni madde çeşitleri eklenmektedir.
Örneğin, 2026 yılında dizel otomobil (madde) tamamen TÜFE sepetinden çıkarılacakken, "otomobil (benzinli, elektrikli ve hibrit)" maddeleri altına yeni madde çeşitleri eklenecektir.
Ağırlıkların Belirlenmesi ve Değişiklikler
TÜFE hesaplamalarında kullanılacak ana grup ağırlıkları da netlik kazanmıştır. TÜİK'in enflasyon hesaplama güncellemesi ile "2003=100" olan baz yılı "2025=100" olarak değiştirilmiş ve ana grup sayısı 12'den 13'e çıkmıştır. Bazı ana grupların isimlerinde de değişiklik yapılmıştır.
Özellikle dijital ürünler ve dijital içerik tüketimine dair kategoriler, COICOP-2018'de ayrı bir sınıf olarak belirlenmiş ve belirsiz tanımlar ortadan kaldırılmıştır.
Sigorta ve finansal hizmetler de yeni bir harcama grubu olarak enflasyon hesaplamasında yer almıştır.
Gıda ve alkolsüz içeceklerin ağırlığı yüzde 24,96'dan yüzde 24,44'e, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtların ağırlığı yüzde 15,21'den yüzde 11,40'a düşerken, ulaştırmanın ağırlığı 15,34'ten 16,62'ye çıkmıştır.
Gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar, sağlık, eğitim, bilgi ve iletişim ana gruplarının ağırlıkları azalırken, giyim ve ayakkabı, mobilya, mefruşat ve evde kullanılan ekipmanlar, rutin ev bakım ve onarımı, ulaştırma, eğlence, dinlence, spor ve kültür, lokanta ve konaklama hizmetleri ile kişisel bakım, sosyal koruma ve çeşitli mal ve hizmetler gruplarının ağırlıkları artmıştır.
Ağırlıkların Dağılımı
Belirlenen ağırlıklar şu şekildedir: alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünlerinde yüzde 2,75, sağlıkta yüzde 2,79, bilgi ve iletişimde yüzde 3,10, eğitimde yüzde 2,02, giyim ve ayakkabıda yüzde 7,90, mobilya, mefruşat ve evde kullanılan ekipmanlar ile rutin ev bakım ve onarımında yüzde 7,92, eğlence, dinlence, spor ve kültürde yüzde 4,34, lokantalar ve konaklama hizmetlerinde yüzde 11,13, kişisel bakım, sosyal koruma, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 4,49 ve sigorta ile finansal hizmetlerde yüzde 1,07 olarak belirlenmiştir.
Tüketici fiyat endeksi ana gruplarının isim değişiklikleri ve oran ağırlıkları, TÜİK'in internet sitesinde yer alan bilgilere dayanmaktadır.
Veri Toplama Yöntemleri ve Süreçler
TÜFE'nin hesaplanması ve kamuoyuna sunulması süreçleri, toplumun değişen tüketim alışkanlıklarına, ekonomik koşullara ve uluslararası standartlara uygun bir şekilde sürekli güncellenmektedir.
TÜFE'de fiyatlar, belirli ürünler için tanımlı yer, zaman ve satış noktalarına göre derlenmektedir. Bu süreç, saha gözlemlerini, barkod tarama verilerini, idari kayıtları ve çevrimiçi satış noktalarından elde edilen web kazıma verilerini bir araya getiren çok kaynaklı bir yapıya sahiptir ve bu yaklaşım, hem temsil gücünü hem de ölçüm doğruluğunu artırmaktadır.
Bilgisayar Destekli Kişisel Görüşme Yöntemi (CAPI) ile alandan veri toplama yöntemi, TÜİK'in 26 bölge müdürlüğünde görevli anketörlerin, belirlenen iş yerlerini bizzat ziyaret ederek mal ve hizmet fiyatlarını tablet bilgisayarlara kaydetmeleri temeline dayanan geleneksel bir veri derleme yöntemidir. Bu yıl itibarıyla alandan veri derleme yöntemiyle elde edilecek fiyat sayısı, toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 51,14'ünü oluşturacaktır.
Barkod ve Veri Kazıma Yöntemleri
Barkod (satış) verilerinin kullanımıyla, perakende ticaret sektöründe önemli bir paya sahip zincir marketlerden sağlanan veriler, TÜFE hesaplamalarında ilk kez 2021 yılında kullanılmaya başlanmıştır. Analiz süreçleri tamamlanan iş yeri barkod verilerinin TÜFE hesaplamalarına dâhil edilmesiyle, 2026 yılı itibarıyla bu yöntemle derlenen fiyat sayısı, toplam fiyat sayısının yüzde 43,29'una karşılık gelmektedir.
Kullanılan bir diğer yöntem ise "veri kazıma (web scraping)" şeklindeki fiyat derleme olarak uygulanmaktadır. 2026 yılı itibarıyla bu yöntemle elde edilen fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 5,57'sini oluşturmaktadır.
Barkod verilerinin kullanımı ve internet üzerinden derlenen fiyatların TÜFE hesaplamalarına dâhil edilmesi, istatistik ofisleri için maliyetleri düşürmekte ve cevaplayıcı yükünü azaltmaktadır. Bunun yanı sıra, istatistik üretiminde veri derleme sıklığı daha yüksek ve daha büyük hacimli olmaktadır. TÜFE'nin zamanlılığı gereği, belirtilen her iki yöntem için de ilgili ayın 1'i ile 24'ü arasındaki veriler kullanılmaktadır. Her madde için elde edilen günlük fiyatın geometrik ortalaması alınarak ilgili maddenin aylık ortalama fiyatına ulaşılmaktadır.
Online Anket ve Kira Fiyatları Takibi
Bilgisayar Destekli İnternet Anketi (CAWI) ile veri derleme metodu, cevaplayıcıların internet tabanlı özel olarak tasarlanmış anket formlarını çevrimiçi olarak doldurmaları esasına dayanmaktadır.
TÜFE kapsamında sağlık ve eğitim sektörlerinden seçilen madde çeşitleri için fiyatlar, firma yetkilileri tarafından "www.tuik.gov.tr" internet sitesindeki anketin doldurulması ile elde edilmektedir. Bu sistem 2024 yılı boyunca test edilmiş olup, bu fiyatlar hem anketörler tarafından yüz yüze görüşme yöntemiyle alandan derlenmiş hem de eş zamanlı olarak CAWI yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Geçen yıl itibarıyla söz konusu maddeler geleneksel yöntemden çıkarılarak yalnızca CAWI yöntemiyle derlenmeye başlanmıştır.
TÜFE kapsamında kira fiyatlarının takibi için Bilgisayar Destekli Telefon Görüşmesi (CATI) yöntemi ile merkezde görevli operatörler tarafından veri derlenmektedir. Hanelerle kurumsal iletişim hattı olan "ALO 124" üzerinden telefonla görüşülerek kira anketi gerçekleştirilmektedir. Bu şekilde yapılan tüm görüşmeler kayıt altına alınmaktadır. Telefonla kira anketi yapılamayan haneler ise bölge müdürlüklerinde görevli personel tarafından bilgisayar destekli yüz yüze görüşme ile ankete dahil edilmektedir. Yıl boyunca "aynı konutun" kira fiyatı kesintisiz olarak takip edilmektedir. 2023 yılından itibaren 5 bin 246 konuttan kira fiyatı incelenmektedir.
TÜFE'de 2025 yılı itibarıyla ağırlıklı olarak hizmet grubundan (otel, lokanta ve benzeri) seçilen bazı madde çeşitleri için fiyatların CATI yöntemiyle derlenmesine başlanmıştır.
TÜFE'de idari kaynaklardan tam kapsamda ve güncel olarak derlenebilecek fiyatların doğrudan ilgili kurumlardan temin edilmesi sağlanmıştır. Bu kapsamda akaryakıt fiyatları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kayıtlarından elde edilmektedir.
