Dünya genelinde 50 yaşın altındaki bireylerde görülen kanser vakalarındaki hızlı artış, bilim dünyasında ciddi kaygılara yol açtı. “Erken başlangıçlı kanser” olarak tanımlanan bu vakaların hem sayısındaki yükseliş hem de daha agresif seyretmesi, modern yaşam koşullarının sağlık üzerindeki etkilerini yeniden gündeme taşıdı.
Uzmanlar, bu tablonun yalnızca genetik faktörlerle açıklanamayacağını, çevresel ve biyolojik etkenlerin belirleyici rol oynadığını vurguluyor.
Bilimsel Bulgular Alarm Veriyor
BMJ Oncology dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı bir çalışmaya göre, 1990–2019 yılları arasında dünya genelinde erken yaşta görülen kanser vakaları yüzde 79 oranında arttı. Araştırmacılar, bu yükselişin nüfus artışıyla açıklanamayacak kadar keskin olduğuna dikkat çekiyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu’ndan epidemiyolog Dr. Shuji Ogino, her yeni kuşağın bir öncekine kıyasla daha yüksek kanser riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, bu durumu “doğum kohortu etkisi” olarak tanımlıyor. Ogino’ya göre, erken çocukluk döneminden itibaren maruz kalınan çevresel faktörlerin zamanla birikmesi bu riski artırıyor.
Onkolog Dr. Eileen O’Reilly ise özellikle kolon ve pankreas kanserlerindeki yükselişe dikkat çekiyor. O’Reilly, bağırsak mikrobiyotasında meydana gelen bozulmaların, yoğun antibiyotik kullanımı ve ultra işlenmiş gıdaların bağışıklık sistemi üzerinde erken yaşta olumsuz etkiler yarattığını ifade ediyor. Uzmanlara göre genetik yatkınlığın yanı sıra epigenetik değişimler de bu sürecin merkezinde yer alıyor.
Riskler ve Yeni Yaklaşımlar
Araştırmalar; aşırı şeker tüketimi, hareketsiz yaşam, düzensiz uyku alışkanlıkları ve çevresel kirlilik gibi unsurların yanı sıra, anne karnından itibaren maruz kalınan mikroplastiklerin de kanser riskini artırabileceğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar, genç yaşta görülen kanser türlerinin daha hızlı ilerlediğini belirterek, erken tanı ve tarama programlarının yaş sınırlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor. Bilim dünyası, bu yükselişin nedenlerini daha net ortaya koymak ve önleyici stratejiler geliştirmek için çalışmalarını hızlandırmış durumda.
